dolanmaq

1.
f.
1. Bir şeyin ətrafında fırlanmaq, hərlənmək, dövr eləmək, aylanmaq; dövrə vurmaq. Bu binanın ətrafını on dəqiqəyə dolanmaq olar. – Hüseynağa şeylərin daşınmasını gözləmədən yuxarı çıxıb buruğu dolandı. M. İ.. Dörd tərəfimdəki mərzlərlə zəminin dövrəsini dolanırdım. Ə. S..
2. məc. Dövr etmək. Rəyimcə dolanmadı bu dövran; Bilməm ki, nədəndurur bəlası. Əmani. Bu nə keyfiyyətdir, bu nə macəra; Rəyimcə dolanmaz təqdiri-qəza. Q. Z.. // Gəlib keçmək, ötüb keçmək. Dolandı qış, gəldi bahar; Göllərdə ördək, qaz gördüm. «Koroğlu». Saqiya, belə ah-uf etmə; Dolanar bu zəmanə, inşallah. M. M..
3. Gəzmək, dolaşmaq. Gedək bir az dolanaq, qayıdaq. – Bir ay ramazanı mömin müsəlmanlar səhərdən axşamadək kefli kimi dolanırlar. C. M.. <Tapdıq:> Sitarə, mən on il gəzdim, dolandım iştiyaqında. C. C..
4. Yaxın gəlmək, bir yerə gəlmək; bir şeyin ətrafında, yaxınlığında gəzmək, görünmək. <Məşədi Əhməd:> Heç kəs mənim qapıma dolana bilməz. Ə. H.. <Tağıyev> çətin günlərdə daima gizlənər və qərargaha dolanmazdı. M. S. O..
5. məc. Canlanmaq, daima xatirində, təsəvvüründə olmaq. Tahirin gözləri dənizə baxır, amma təsəvvüründə yalnız və yalnız Lətifə dolanırdı. M. Hüs.. Gülnaz heç şey görmürdü, bütün üzlər və gözlər, dumanlı bir pərdənin dalında bir-birinə qarışmış kimi gözlərində dolanırdı. M. İ..
6. Tədavüldə olmaq. <Məşədi Allahverənin> hələ bir az bankda, bir az da əllərdə prosent ilə pulları dolanır idi. N. N..
7. Sarılmaq. Misri qılınc gəlmələri kəsəndə; Bağırsaqlar cəmdəklərə dolana. «Koroğlu». İşin şirin yerində çayın suyundan daha soyuq bir şey Eyvaz kişinin sol qoluna dolandı. Ə. Vəl..
8. İlişmək, dolaşmaq. Yeriyəndə ayaqları bir-birinə dolanır.
9. Dönmək, çevrilmək, dəyişmək. İndi bütün iş dolanıb lağ-lağa; Dərs oxudur hər başı fəsli çağa. M. Ə. S.. Az vəqtdə fikri dəyişib rəyi dolandı. Ə. N..
10. Hərəkət etmək, davranmaq, özünü hər hansı bir tərzdə aparmaq. Pərviz xan fırıldaq kəlməsindən dilxor olmuşdu. Lakin öz etiqadını pozmayaraq ədəb dairəsində dolanırdı. M. S. O.. Qoca arvad yenə Laçının üzündən öpdü, ehtiyatlı dolanmağı məsləhət görüb getdi. M. Hüs..
11. Yola getmək, yoldaşlıq etmək, keçinmək. Onlar bir yerdə dolana bilmirlər.
2.
f. Öz həyatını, dolanacağını bir vasitə ilə təmin etmək, keçinmək, yaşamaq, güzəran etmək. O indi çox yaxşı dolanır. // Ümumiyyətlə, yaşamaq, güzəran keçirmək, həyat sürmək. Bir növ dolanırdıq, mən palaz toxuyub satardım, o da öz işinə məşğul idi. N. V.. İndi səkkiz il idi ki, muzdur Məşədi Əsgər Qanlıtəpədə bir arvadı və üç baş xırdaca uşaqları ilə ayda iyirmicə manat məvacibə qənaət edib dolanırdı. S. M. Q.. Fərhad və Züleyxa balaca Aslanın zəhməti sayəsində dolanırdı. C. C..

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Look at other dictionaries:

  • baş — is. 1. İnsan bədəninin kəllə və sifətdən ibarət olan yuxarı hissəsi. İri baş. Onun başı ilə bədəni arasında tənasüb yoxdur. – Baş bədənin tacıdır, gözlər onun daş qaşı. (Ata. sözü). // Heyvan bədəninin beyin olan yuxarı və ya ön hissəsi. Toğlular …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • dövrə — is. 1. Çevrə, dairə. Təkərin dövrəsi. 2. Ətraf, həndəvər, yan; bir şeyin dışarıdan və ya içəridən dörd tərəfi. Dağın dövrəsi. – <Bəhram Saraya:> Sən mənim şəmimsən və mən pərvanə kimi daima dövrəndə fırlanmağa hazıram. C. C.. Binanın… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • fırlanmaq — f. 1. Öz oxu ətrafında dairəvi hərəkət etmək, dolanmaq, hərlənmək, dövr etmək. <Qüdrət:> Baxıram, təkərlər fırlanır, motorlar işləyir, hər şey hərəkət edir. C. C.. Dəyirman pərləri elə fırlanır ki, görmək olmur. M. C.. 2. Bir şeyin ətrafına …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • hərlənmək — f. 1. Bir şeyin ətrafında dolanmaq, fırlanmaq, aylanmaq, dövrə vurmaq. Bağın ətrafına hərlənmək. – Keçəl Həmzə Çənlibeldə Dürata baxdığı zaman Qıratın da yan yörəsinə hərlənib, özünə mehriban eləmişdi. «Koroğlu». Qoçaq ağacın dövrəsinə hərlənib… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • dolanma — 1. «Dolanmaq 1»dan f. is. 2. 1. «Dolanmaq 2»dan f. is. 2. is. Həyat, yaşayış; həyat, yaşayış şəraiti. İkinci günü Ruqiyyə şəhər dolanmasından usandı. A. D …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • dolaşmaq — f. 1. Dolaşıq düşmək, pırtlaşmaq, bir birinə qarışmaq. Saçları dolaşdı. İp dolaşıb. 2. Dolanmaq, sarılmaq, ilişmək. Hərçəndi oynamaq ona yaraşır; Siyah zülfü qamətinə dolaşır. Aşıq Hüseyn. Ayı zənciri ilə ağaca dolaşıb dartınır və bağırırdı. S. S …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • dövr — 1. is. <ər.> 1. Dolanma, hərlənmə, fırlanma; bir şeyin öz oxu ətrafında hərəkəti. Dövr etmək – 1) bir şeyin ətrafında hərlənmək, fırlanmaq, dövrəvi hərəkət etmək. Hələ dan ulduzu batmayıb, ərşi fələkdə öz dövrünü edirdi. A. D.. Hərlənib… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • girlənmək — f. 1. Gəzmək, dolaşmaq, dolanmaq. Nəbi Naxçıvanda bir az girlənib, İsmayılın yerini öyrənməyə çalışırdı, ancaq tapmırdı. «Qaçaq Nəbi». O, Şehli kəndinin arasında xeyli dolandı, girlənə girlənə z. Safonun kahasının qabağında dayandı. S. R.. 2.… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • aylammağ — (Quba) gəzib dolanmaq, hərlənmək. – Gidağ bir az aylanağ gəlağ …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • çarxlamax — (Ağdam, Cəbrayıl, Gəncə, Mingəçevir) itilərəmk. – Qəməltini ver, çarxlamağa aparajam (Gəncə); – Pıçağı çarxlamışam, indi qılış kimi kəsir (Cəbrayıl)  Çarx vırməy (Cəlilabad) – dolanmaq, gəzmək. – Biz dünyanı çarx vıraco:uğ …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.